Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2013

Ζαν Ζενέ, Ο Σκοινοβάτης


"Θανάσιμη μοναξιά"
Στον πάγκο του μπαρ μπορείς ν' αστειευτείς μ' οποιονδήποτε, να τσουγκρίσεις το ποτήρι σου μ' όποιον θέλεις. Μα ο Άγγελος αναγγέλλει τον ερχομό του -μείνε μονάχος να τον υποδεχτείς. Και Άγγελος μας είναι η νύχτα που πέφτει στην εκθαμβωτική πίστα. Ακόμα κι αν η δική σου μοναξιά είναι πλημμυρισμένη στο φως, ενώ σκοτάδι τα χιλιάδες μάτια που σε κρίνουν, που φοβούνται και προσδοκούν την πτώση σου. Θα χορέψεις πάνω και μέσα στην άνυδρη μοναξιά με τα μάτια δεμένα και ει δυνατόν τα βλέφαρα ραμμένα. Τίποτα όμως δε θα σε εμποδίσει να χορέψεις για την εικόνα σου, και προπαντός χειροκροτήματα ή γέλια. Αλίμονο είσαι καλλιτέχνης, και δε γίνεται πια ν' αγνοήσεις την ανελέητη άβυσσο των ματιών σου. Νάρκισσος χορεύει; Δεν είναι ωστόσο φιλαρέσκεια, εγωισμός και φιλαυτία, μα κάτι άλλο. Μήπως ο ίδιος ο θάνατος; Χόρευε λοιπόν ολομόναχος. Χλωμός, πελιδνός, γεμάτος αγωνία αν θ' αρέσεις στην εικόνα σου -δηλαδή θα χορέψει η εικόνα σου για σένα...

Αν ο έρωτάς σου, η δεξιοτεχνία σου και η πονηριά σου κατορθώσουν ν' ανακαλύψουν τις μυστικές δυνατότητες του συρματόσκοινου, αν η ακρίβεια των κινήσεων σου είναι απόλυτη, τότε κι εκείνο θα σπεύσει να ξαναντύσει το πόδι σου (με τα δερμάτινα στολίδια) -και θα χορέψει εκείνο, όχι εσύ.
Μα αν χορεύει το σκοινί σου ακίνητο, κι αντί για σένα το είδωλό σου, πού βρίσκεσαι εσύ;

Ο Θάνατος -ο Θάνατος που σου λέω- δεν ακολουθεί την πτώση σου, έρχεται προτού εμφανιστείς πάνω στο σκοινί. Πεθαίνεις πριν ανέβεις. Όποιος χορέψει θα πεθάνει -αποφασισμένος να κατακτήσει κάθε ομορφιά, ικανός για κάθε ομορφιά. Όταν εμφανιστείς, θα σε τυλίξει μια χλομάδα -όχι δεν εννοώ το φόβο, μα το αντίθετό του, μιαν ακαταμάχητη τόλμη. Παρά τα ψιμύθια και τις πούλιες, θα 'σαι χλωμός και η ψυχή σου πελιδνή. Τότε η ακρίβειά σου θα ‘ναι απόλυτη. Τίποτα δεν θα σε κρατάει πια στο έδαφος, και θα χορεύεις δίχως να πέφτεις. Μα κοίτα να πεθάνεις πριν εμφανιστείς - ένας νεκρός χορεύει στο σκοινί...

Δεν εννοώ, φυσικά, ότι ο ακροβάτης που βαδίζει γύρω στα δέκα μέτρα από το έδαφος πρέπει να εναποθέτει τη ζωή του στο Θεό, να προσεύχεται και να σταυροκοπιέται πριν εμφανιστεί στην πίστα, επειδή καραδοκεί ο θάνατος στην εξέδρα. Μιλώ στον καλλιτέχνη όπως θα μιλούσα στον ποιητή. Την ίδια προσταγή θα του 'δινα ακόμη κι αν χόρευες ένα μέτρο πάνω από τη γη. Όπως θα το κατάλαβες το θέμα είναι η θανάσιμη μοναξιά, η λαμπερή, η ανέλπιδη περιοχή όπου δρα ο καλλιτέχνης...

Ο ποιητής πρέπει να διακινδυνέψει τα πάντα για να κατακτήσει την απόλυτη μοναξιά, που είναι απαραίτητη για να πραγματοποιήσει το ποιητικό του έργο - να το αποσπάσει από το κενό για να το πληρώσει και να του δώσει ζωή. Αποδιώχνει περίεργους και φίλους, ή συμβουλές που θα έκαναν το έργο του προσιτό στον κόσμο. Μπορεί, επίσης να επιλέξει άλλη μέθοδο - αφήνει γύρω του μια δυσωδία τόσο αηδιαστική, τόσο ρυπαρή, που κι ο ίδιος λιποθυμά και παθαίνει ασφυξία. Είναι μόνος. Η ολοφάνερη συμφορά του θα του επιτρέψει κάθε λογής θρασύτητα, αφού κανένα βλέμμα δεν τον ενοχλεί. Κλυδωνίζεται ανάμεσα στη ζωή και την ερημία του θανάτου. Η φωνή του δεν ξυπνά καμιά ηχώ. Γιατί αυτά που έχει να πει δεν απευθύνονται πια σε κανέναν, κι ούτε χρειάζεται να τα καταλαβαίνουν οι ζωντανοί - δεν τα υπαγορεύει έξαλλου η ζωή, παρά η εξουσία του θανάτου...

Και χόρευε!
Μα καύλωνε! Το κορμί σου να έχει το υπεροπτικό σφρίγος του καυλωμένου πέους. Γι' αυτό να χορεύεις μπροστά στην εικόνα σου και να' σαι ερωτευμένος μαζί της. Δεν θα το αποφύγεις - χορεύει ο Νάρκισσος. Μα θα τον νοιώσει ο θεατής το χορό σου, την προσπάθεια του σώματός σου να ταυτιστεί με την εικόνα σου. Δεν είσαι πια η αρμονική τελειότητα μιας τεχνικής μονάχα - αναδίνεις μια ζεστασιά που μας θερμαίνει. Η κοιλιά σου φλέγεται. Χόρευε ωστόσο για τον εαυτό σου, όχι για εμάς. Και πάντοτε στον ερεβώδη τόπο. Αυτή η μοναξιά θα μας μαγέψει...

Το κυνήγι πάνω στο σκοινί, η καταδίωξη του ειδώλου σου, τα βέλη με τα οποία το τρυπάς δίχως να το αγγίζεις και το πληγώνεις και το κάνεις να αστράφτει είναι γιορτή. Μα η προσέγγιση του ειδώλου σου είναι η μεγάλη Γιορτή.
Νιώθω μια παράξενη δίψα, θα 'θελα να πιω, δηλαδή να υποφέρω, δηλαδή να πιω και να μεθύσω με τον πόνο που θα' ναι γιορτή. Αφού αρρώστιες, πείνα και φυλακή δεν μπορούν να σε κάνουν δυστυχισμένο, αφού τίποτα από όλα αυτά δε σ' αγγίζει, δυστύχησε με την τέχνη σου. Τι σημασία έχει -για σένα και για μένα- ένας καλός ακροβάτης; Θα είσαι το πυρπολούμενο θαύμα, θα φλέγεσαι και θα διαρκείς λίγα λεπτά.

Πάνω στο συρματόσκοινό σου είσαι ο κεραυνός. Έστω, ένας μοναχικός χορευτής. Σε αναγκάζει να χορεύεις μια τρομερή δυστυχία, που πυροδοτείται και εγώ δεν ξέρω από πια φλόγα, που σε φωτίζει και σε αναλώνει. Και το κοινό; Βλέπει μονάχα τη φωτιά, και νομίζοντας ότι παίζεις, αγνοώντας ότι είσαι εσύ ο εμπρηστής, χειροκροτεί την πυρκαγιά...

Δευτέρα, 18 Νοεμβρίου 2013

(emshi)

με ξενίζει το ενδιαφέρον σου
δε θα το οικειοποιηθώ ποτέ
θα ζω πάντα μια ζωή καχύποπτη
ερωτευμένη με τα πάθη των άλλων
τρελαμένη με τα λάθη τα δικά τους
θα μετράω αποτσίγαρα και σφάλματα
θα προσθέτω στο αποτέλεσμα μελανιές, σωματικές και μη
τα βράδια θα κλείνομαι σε σπίτια χωρίς φώτα
θα κάνω θυσίες σε βωμούς θεών στους οποίους δεν πίστεψα ποτέ
τα ρολόγια θα χτυπάνε περίεργα τα πρωινά
κι εγώ θα ξέρω να μαγειρεύω μόνο μακαρόνια
με κοροιδεύουν στο είπα; με χλευάζουν γιατί δεν ξέρω να ισορροπώ πάνω στην ευτυχία
δεν πειράζει όμως γιατί χθες κάποιος μου ΄πε πως η ζωή είναι ωραία
κι όλα αυτά στο είπα; επειδή με ξενίζει το ενδιαφέρον σου
το θεωρώ κάλπικο και φτηνό
και δε θέλω να μαγειρεύω μακαρόνια για σένα

Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2013

ήδη απών

Να σε έχω δίπλα μου και να μου λες ότι δεν χρειάζομαι κανέναν να με σώσει. Να αλλάζω πρόσωπα κάθε τρία δευτερόλεπτα και να προσπαθώ να καταλάβω πιο απ' όλα σε σκαλώνει πιο πολύ για να το υιοθετήσω για πάντα. Με φοβίζει ο τρόπος που αποφασίζω να δράσω, με φοβίζει ο τρόπος που μερικές φορές αποφασίζω να πατήσω τον αυθορμητισμό μου για να πουλήσω αρέσκεια σε ξένα σώματα. Μου τη σπάει που το κάνω αυτό, ειδικά όταν είσαι ξαπλωμένος δίπλα μου εκλιπαρώντας με να μην είμαι δήθεν άνθρωπος. Περπατάω και προσπαθώ να σκιαγραφήσω την κατάθλιψη που υπάρχει γύρω μου, αλλά χάνομαι στο χάος. Όλα γυρίζουν γύρω από τον ίδιο άξονα τελικά και καλώς ή κακώς πρέπει να συμβιβαζόμαστε. Έχω καιρό όμως να νιώσω αυτή τη μοναδική αίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς που με διακατείχε όταν ήμουν πιο εγώ. Φρικαλέο δεν είναι; Σαν να αρνούμαι να μπω στο σώμα μου και να αναγνωρίσω τα λάθη που κάνω ως δικά μου. Φτου ξελευθερία έλεγα παλιά και όλος ο ουρανός γίνονταν δικός μου. Γιατί ήξερα πως αυτό είμαι, αυτό έπρεπε να ήμουν κι αν δεν ήμουν αρεστή δε με χαλούσε. Αν το φιλοσοφήσω πιο πολύ, ξέρω πως όλο αυτό δεν έχει να κάνει με τον κόσμο τον γύρω μου, δεν έχει να κάνει ούτε καν με σένα τον ίδιο. Είναι ένα παιχνίδι που παίζω με τον εαυτό μου, με ψάχνω τόσο καιρό αλλά δε με βρίσκω. Μάταια η επανάληψη, αφού μένω πάντα μετεξεταστέα. Μην απορείς και μην μπερδεύεσαι. Κοινό μας σημείο είναι μόνο η ανάγκη για ανακωχή κι ας μην το παραδεχόμαστε.
Φτου ξελευθερία λοιπόν κι αν θες να συνεχίζεις να παλεύεις, πρέπει να τα βρεις με τον εαυτό σου πρώτα. Καλώς ή κακώς, όλα τ' άλλα έρχονται δεύτερα.